Notitie mantelzorg en arbeid. 20-01-09

Secretariaat: Hoofdstraat 71 7875  AB Exloo.

www.wmoraadborgerodoorn.nl

1.

Doelstelling ;

In de WMO - raadswerkgroep mantelzorg 09-09-08 is de relatie mantelzorg – arbeid en  de wenselijkheid en mogelijkheden van ondersteuning erbij besproken. Afgesproken is stand van zaken t.a.v. financiële  ondersteuning, sollicitatie vrijstellingen, voorbeelden, mogelijkheden en wensen ter zake te benoemen; voorstellen op dit terrein vast te stellen en de notitie  ter afhandeling voor te leggen aan WMO- raad.

In advies van de WMO- raad d.d. 03-02-08 werd de relatie Arbeid, Mantelzorg en Ondersteuning als aandachtsveld voor beleid genoemd. In het advies WMO- raad d.d. 23-09-08  is geadviseerd ook de afdeling Sociale zaken erbij te betrekken in kader WWB en  is geadviseerd te erkennen, dat mantelzorg extra kosten(voor mantelzorger)  met zich meebrengt.

In het periodiek overleg 03-11-08 met Hoofd Sociale Zaken met de WMO - raad werden  de behoefte en mogelijkheden aan financiële ondersteuning en sollicitatievrijstelling besproken.

Afgesproken werd  dat de WMO raad een notitie zou schrijven over de wensen, mogelijk-heden en voorbeelden vanuit de praktijk t.a.v. de sollicitatievrijstelling.

In overleg met de wethouder d.d. 17-11-08 is, de relatie mantelzorg – arbeid, sollicitatie vrijstelling, wensen tot ondersteuning besproken. De wethouder zegde toe er in zijn overleg met de ondernemers  aandacht voor te vragen. De WMO raad zegde toe een notitie te zake toe en deze aan te bieden.

In werkgroep lage SES ( Sociaal Economische Situatie) is als speerpunt voor 2009 genoemd

de financiële ondersteuning/facilitering van mantelzorgers met laag inkomen.

2.

Mantelzorg, arbeid en ondersteuning.

Mantelzorg.

Mantelzorgers verrichten belangrijk werk waardoor de hulpbehoevende zolang mogelijk thuis kan blijven, de duurdere opname in verzorgingshuizen voorkomen wordt. Mantelzorg is de zorg die aan een chronisch ziek, lichamelijk of geestelijk beperkt gezinslid/ familielid,  goede buur of vriend wordt gegeven. Deze zorg wordt gegeven vanwege een persoonlijke relatie met hulpvrager en meestal gedurende langere tijd. Mantelzorg is niet afdwingbaar. De mantelzorger is bereid en wordt in staat geacht deze zorg te leveren. In geval er voor de zorgvrager vrijwillig mantelzorg beschikbaar is, wordt (kan)  dat deel van de zorgaanspraak buiten het indicatiebesluit blijven. In het indicatie besluit wordt vermeld in hoeverre mantelzorg meegewogen heeft bij het besluit.

De cliënt heeft de keuzevrijheid om de mantelzorger te accepteren.

De gemeente Borger- Odoorn besteedt aandacht aan de ondersteuning mantelzorgers en wil deze behouden en zover mogelijk verbeteren.

Een probleem daarbij is, dat eigenlijk weinig bekend is over deze vorm van zorg. We weten niet goed wie de mantelzorgers zijn en wat hun behoefte aan financiële ondersteuning en aan faciliteiten in relatie met hun betaalde arbeid is.

Mantelzorg en Wmo.

De Wmo gaat uit van meedoen, samendoen, verantwoordelijkheid voor zichzelf en  de naaste omgeving, indien nodig,  aangevuld door en met ondersteuning van de gemeente. Aanspraken op voorzieningen en ondersteuning kunnen in kader Wmo  worden gedaan als men niet in staat is om  zelfstandig in de samenleving te functioneren. Vaak wordt een beroep gedaan op mantelzorgers en vrijwilligers. Er dient voor gewaakt te worden dat de mantelzorgers overbelast raken door de druk.  

Mantelzorg en arbeid.

Ruim één op de acht werknemers zorgt voor een chronisch zieke partner of een hulpbehoevende ouder. Gemiddeld zijn ze daar gedurende zeven jaar 21 uur in de week mee bezig. ( Werk& Mantelzorg,

Soms is werken naast de verzorgingstaak,   een te zware belasting voor de mantelzorger. Opnemen van snipperdagen, of vakantieverlof is daarvoor meestal geen goede oplossing, mede omdat de mantelzorger de vakantie  hard nodig heeft. De betaalde baan opzeggen of korte werken is vaak financieel onhaalbaar.

Mantelzorg en extra uitgaven

De mantelzorgers doen vaak extra uitgaven die ze niet zouden hebben gedaan,  als ze geen mantelzorg zouden  geven. Het gaat hier om uitgaven die worden gedaan om het mantelzorger mogelijk te maken.

3.

Gegevens en getallen.

Representatieve gemeentelijke cijfers zijn ons niet bekend.  Wij gaan in deze notitie uit van de landelijke cijfers, zoals die in de SCP-rapportage over 2001 en de rapportage  van Tynaarlo zijn weergeven.

Er waren in 2001 ongeveer 12,5 miljoen Nederlanders van 18 jaar of ouder. Het aantal

mantelzorgers (2,4 miljoen) bedraagt dus 19% van de bevolking van 18 jaar of ouder.

Waarvan 10% een te hoge belasting  hebben.

Mantelzorg en extra uitgaven.

Aan mantelzorgers werd gevraagd in hoeverre zij extra uitgaven hadden die verband

houden met de mantelzorg, extra uitgaven die zij niet zouden hebben als ze geen hulp

hadden verleend. Extra uitgaven zijn berekend over een heel jaar (2001).

In totaal heeft 72% van de mantelzorgers extra uitgaven die voortkomen uit de

hulp die zij geven. Telefoonkosten komen het meest voor als extra uitgaven (41% van

de mantelzorgers heeft deze extra uitgaven), gevolgd door extra uitgaven voor het vervoer

van de hulpbehoevende (40%) en uitgaven voor het reizen naar de hulpbehoevende

toe (39%).  De gemiddelde uitgaven zijn het laagst voor de post die het meest voorkomt, de telefoonkosten, gemiddeld € 134 voor mantelzorgers die deze uitgaven hebben.

( rapportage SCP, pag. 46 mantelzorg 2001 )

Borger-Odoorn.

Volgens het landelijke gemiddelde zijn in Borger-Odoorn met 262001 inwoners per 01-01-2008, 3940 mantelzorgers. Van hen hebben 394 mantelzorgers (10% )een (te) hoge belasting.

Deze hoge belasting en het ontbreken van financiële ondersteuningsmogelijkheden voor minder financieel draagkrachtige mantelzorgers zijn een punt van zorg.

4. 

Stand van zaken- mogelijkheden.

Zorg in Natura of PGB

Bij dreigende overbelasting van een  mantelzorger is het mogelijk om professionele zorg, hulp of begeleiding te vragen via zorg in Natura of PGB.

Hiervoor dient eerst een indicatie te worden gesteld.

De Wet Arbeid en Zorg.

Deze wet geeft de mantelzorger recht op verlof zoals:

• calamiteitenverlof;
• enkele uren vrij om bv. ziek kind uit de  kinderopvang te halen;
• kortdurend zorgverlof;
• maximaal 10 werkdagen per kalenderjaar  vrij nemen voor verzorging  van bv. de partner of het kind. De werkgever moet  minstens 70% van het loon doorbetalen.

Langdurend verlof.

Hierbij mag werknemer maximaal 12 welken  de helft minder gaan werken.

Het gaat hier om onbetaald verlof en de werkgever mag dit weigeren. Evenzo kan men met de werkgever allerlei varianten afspreken.

In de CAO kan iets anders zijn afgesproken, dat is dan bepalend.

De spaargelden uit  de levensloopregeling kunnen voor dit verlof worden ingezet.

De WAA.(Wet Aanpassing Arbeidsduur)

Deze wet biedt mogelijkheden tot korter gaan werken, waarbij het loon wordt aangepast aan de nieuwe situatie.

Regeling TOG. (Tegemoetkoming Ouders Gehandicapten)
Indien men zorgt voor een chronisch ziek of gehandicapt  kind in de leeftijd van 3 tot 18 jaar, kan men in aanmerking komen voor een vergoeding.

Vrijstelling sollicitatieplicht.

Werkloze en gedeeltelijk arbeidsgeschikte vrijwilligers en mantelzorgers kunnen vanaf 1 oktober 2006 onder voorwaarden tijdelijk een ontheffing krijgen van de sollicitatieplicht. Dit heeft het kabinet besloten op voorstel van minister De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Momenteel kunnen oudere mantelzorgers en vrijwilligers (op 31 december 2003 57,5 jaar of ouder) met een WW- of WGA-uitkering (Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten) al onder voorwaarden worden vrijgesteld van de sollicitatieplicht (IRO advies)

In de lande komen zijn er in het kader van de WWB voorbeelden van vrijstelling sollicitatie- plicht,  b.v. in Tilburg, Amsterdam en Utrecht.

Respijtzorg en activerende begeleiding.

Mantelzorgers (ouder(s), partner, kind en/of volwassen huisgenoot) kunnen voor ondersteunende begeleiding in aanmerking komen als zij overbelast zijn of overbelast dreigen te raken (respijtzorg).

Mantelzorgers kunnen ook voor activerende begeleiding geïndiceerd worden. Deze activerende begeleiding is dan gericht op trainen : het leren omgaan van de mantelzorger met de gevolgen van de aandoening, stoornis of beperking van de verzekerde.

 (VCP - Veranderingen AWBZ per 010109 – Handreiking – december 2008)

Eigen  gemeente.

Vrijstelling sollicitatie plicht.

Voor bijstandgerechtigden is dit  in individuele gevallen mogelijk.

Vergoeding  van de kosten als mantelzorger gemaakt.

Voor kosten door de mantelzorger gemaakt ter ondersteuning van de zorgvrager op dit moment geen vergoedingen mogelijk.

Via gemeentelijke ondersteuningsmaatregelen is er voor mensen met een laag inkomen wel ondersteuning mogelijk.

Door de wethouder heeft toegezegd in het  overleg met de ondernemers in Borger-Odoorn, duidelijk te maken dat mantelzorg,  het belang van mantelzorg voor de burger, begrip, een  soepele opstelling en ondersteuning vanuit de werkgevers belangrijk is. De gemeente als werkgeversorganisatie wil het goede voorbeeld geven met haar personeelsbeleid.

Via het project baanbrekers van Mezzo worden mogelijkheden van ondersteuning van mantelzorgers vanuit de arbeidsorganisatie Mantelzorg@work ontwikkelde daarvoor gereedschap.

5.

Conclusies / aanbevelingen.

-       Erkennen dat de mantelzorger extra kosten maakt en de  mogelijkheden scheppen om deze te vergoeden.

-       Mantelzorgers die een sollicitatieplicht hebben via de gemeente, onder nader te bepalen voorwaarden,  vrij te stellen van deze plicht.

-       Als gemeente de mogelijkheden gebruiken om “mantelzorg “ onder de aandacht  te brengen van werkgevers.

-       Als gemeente (als werkgever)  een voorbeeldfunctie te vervullen door begrip te tonen voor en ondersteuning te bieden aan mantelzorgers die in de eigen gemeentelijke organisatie werkzaam zijn.

-           Via  Mezzo,   Mantelzorg@work,  meedoen aan het project baanbrekers t.a.v. ondersteuning mantelzorgers in de arbeidsorganisatie

-       Mantelzorgers, voor zover gewenst,  mogelijkheden bieden  tot verwerven en behoud van mogelijkheden  om deel te nemen aan de arbeidsmarkt.