Aan de colleges van B & W en de
Raden van de gemeenten in Noord Nederland

Groningen, 10 september 2007

Geacht college, geachte leden van de raad,

De FNV ontvangt op veel plaatsen van diverse zijden signalen dat de indicatiestelling voor huishoudelijke zorg in het kader van de WMO niet, althans niet voldoende, zorgvuldig geschiedt. Naar aanleiding hiervan breng ik het volgende onder uw aandacht.

De meest voorkomende klacht is dat het (her)indicatieonderzoek onzorgvuldig verloopt. In een groot, zo niet overgroot, aantal gevallen wordt de goedkopere HV-1 zorg geïndiceerd, op basis waarvan aan cliënten zorg wordt verleend door een alfahulp. Leden van de FNV klagen dat zij zelf, danwel hun ouders of verwanten, worden opgezadeld met de belastende rol van werkgever jegens de alfahulp. Voorts geven leden aan dat geen of onvoldoende uren zorg wordt geïndiceerd, omdat de hulpvraag niet juist is onderzocht of geïnterpreteerd. In veel gevallen wordt het indicatieonderzoek slechts telefonisch gedaan.

Weliswaar kunnen burgers bezwaar en beroep aantekenen tegen een indicatiebesluit, maar velen, in het bijzonder mensen van zeer hoge leeftijd en zij die anderszins kampen met beperkingen, zijn daartoe niet in staat of geneigd te berusten in de situatie waarin aan hen geen of onvoldoende hulp is toegekend.

Gelet op de het gegeven dat het hier gaat om kwetsbare burgers, rust op de gemeente, als verantwoordelijke voor de indicatiestelling, een zware zorgplicht. Aan die zorgplicht blijkt in veel gevallen onvoldoende te worden voldaan. Dit wordt prangend geïllustreerd door de uitspraak van de Rechtbank Groningen van 29 juni 2007 (kopie bijgevoegd). Uit deze uitspraak blijkt onder meer dat van een gemeente mag worden verwacht dat:

• bij het bepalen van de voorzieningen rekening moet worden gehouden met de persoonskenmerken en behoeften van de aanvrager van de voorzieningen,

• dat het onderzoek zich niet louter mag beperken tot de vraag van de burger, maar dat grond van een zelfstandig onderzoek de zorgbehoefte moet worden vastgesteld,

• op inzichtelijke en toetsbare wijze onderzoek moet worden gedaan naar zowel de aard van de beperkingen, als naar de omvang van de voorzieningen die nodig zijn om de eperkingen op te heffen of te verminderen,

• de indicatiesteller of rapporteur over de deskundigheid beschikt om de indicatie te kunnen stellen,

• de normen voor de toekenning van de hulp inzichtelijk moeten zijn en de toets van de redelijkheid kunnen doorstaan,

• in de normstelling bovendien voldoende ruimte moet zitten voor het meewegen van de omstandigheden van het individuele geval.

In de bovengenoemde uitspraak concludeert de rechter dat het besluit en de uitvoeringspraktijk van de gemeente Bellingwedde de toets niet kan doorstaan.

De situatie in de gemeente Bellingwedde lijkt niet op zichzelf te staan. De FNV heeft de indruk dat de indicatiestelling en toekenning van zorg op veel plaatsen onvoldoende zorgvuldig geschiedt. Praktijken als telefonische (her)indicatiestelling is helaas op veel plaatsen, in veel gemeenten, regel. Dit baseren wij mede op signalen van werknemers die als thuishulp werkzaam zijn en onder meer verklaren dat de signalerings- en begeleidingsfunctie onvoldoende worden meegewogen in de indicatiestelling. Zij stellen onder meer dat daardoor bijvoorbeeld dementerende cliënten een HV-1 indicatie krijgen, terwijl evident is dat deze cliënten niet in staat zijn om de werkgeversrol te vervullen.

Op sommige plaatsen wordt inmiddels erkend dat de (her)indicaties niet goed lopen, dat cliënten niet de juiste zorg krijgen en dat thuiszorginstellingen in grote problemen worden gebracht door de grote verschuiving van HV-2 zorg naar HV-1 zorg.

De FNV roept u op werk te maken van de op u rustende zorgplicht, de wijze van indicatiestelling scherp tegen het licht te houden en de indicatiestelling te herijken aan de hand van de criteria die de rechter stelt. Graag vernemen wij of en in welke mate uw beleid voldoet aan de door de rechter uitgesproken criteria.

Met vriendelijke groet,